حقوق شهروندی به مجموعه قوانین، آیین نامه و دستورالعمل هایی گفته می شود که حقوق و منافع هر فرد را در جامعه مشخص میکند و با پیش بینی ضمانتهای اجرایی کارآمد از آن صیانت می کند.
به طور کلی حق آزادگی، حق دسترسی به امکانت رفاهی یکسان، حق برخورداری ارتباط آسان با مدیران شهری، حق استفاده از امکانت آموزشی، اشتغال، حق تشکیل انجمن ها از جمله مهم ترین مبانی حقوق شهروندی شناخته شده در همه کشورها است.
بر همین اساس رعایت این حقوق جزو اصلی ترین مبانی مدیریت شهری است به این صورت که همه اقدامات مدیران شهری اعم از فعالیتهای عمرانی، خدماتی، فرهنگی باید به گونه ای برنامه ریزی و اجرا شود که حقوق و منافع مردم و ساکنان شهر را تامین کند.
مساله ای که به جرات میتوان گفت در سالهای اخیر در بحث ایجاد امکانات رفاهی شهری و شهرسازی مناسب برای همه گروههای جامعه شهروندی به شدت به آن کم توجهی شده است و همین مساله موجب کاهش اعتماد شهروندان به نهادهای اجتماعی شهری می شود.
اگر چه ابلاغ منشور حقوق شهروندی که از جنبه عمومی حقوق ساکنان شهرها را تامین میکند، اقدامی در خور توجه بود، اما برای اجرای دقیق و کامل همه مفاد منشور باید کنش های اجتماعی هم شکل بگیرد به این صورت که به عنوان نمونه، فرهنگسراهای شهرها به محلی برای تضارب آرا تحلیل قوانین شهروندی تبدیل شود.
چنانچه این حقوق از سوی مسئولان شهری رعایت میشد، بی شک امروز با شهرهایی مواجه بودیم که همگام با رعایت حقوق شهروندان در اجرای فعالیت های عمرانی، رنگ و روی دیگری به خود میگرفت و شهروندان برای استفاده از کمترین امکانات رفاهی دچار مشکل و کمبود نمیشدند.
در حقیقت، حقوق شهروندی، شهروندان را به عنوان صاحبان اصلی شهر در جایگاهی قرار میدهد که هم حقوق خود را مطالبه و هم از دستاوردهای مدیریت صحیح شهری صیانت کنند.
بهرام غریب آزادی، کارشناس ارشد حقوق
